BibTex RIS Kaynak Göster

Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'nde Çekim Edatı İş- levinde Kullanılan -IncA Ekli Zarf-eylem Yapıları

Yıl 2014, Sayı: 35, 1 - 19, 02.06.2016
https://doi.org/10.21563/sutad.187100

Öz

Seyahatnâme'de çekim edatı işlevi kazanmış -IncA ekli zarf-eylem yapılarını ele alan bu makalegiriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çekim edatlarınınoluşumu hakkında bilgi verilmiş; inceleme bölümünde "varınca", "gelince", "olınca", "gidince","çıkınca", "enince" sözcüklerinin Seyahatnâme'de sınırlama bildiren çekim edatı işlevindekikullanımları örneklerle anlatılmıştır. Sonuç bölümünde, çalışmayla elde edilen tespitve yorumlara yer verilmiştir

Kaynakça

  • ALKAYA, Ercan (2007). Kuzey Grubu Türk Lehçelerinde Edatlar, Elazığ: Manas Yay.
  • ARGUNŞAH, Mustafa (2011). ʺTürkçede Zarf‐fiil Eklerinin Durum Ekleriyle Kalıp‐ laşmasıʺ, Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and  History of Turkish or Turkic, Volume 6/1, 55‐68.
  • BANGUOĞLU, Tahsin (2000). Türkçenin Grameri, Ankara: TDK Yay.
  • BAYRAKTAR, Nesrin (2004). Türkçede Fiilimsiler, Ankara: TDK Yay.
  • BİLGEGİL, M. Kaya (1984). Türkçe Dilbilgisi, İstanbul: Dergâh Yay.
  • BOESCHOTEN,  Hendrik  (2009).  ʺEvliya  Çelebiʹnin  İmlâsı  ve  Bizim  Transliterasyo‐ numuzʺ,  Evliya  Çelebi  Diyarbekirʹde,  (drl.:  Martin  van  Bruinessen,  Hendrik  Boeschoten) (çev.: Tansel Güney), İstanbul, İletişim Yayınları, , 127‐142.
  • BOESCHOTEN, Hendrik (2009). ʺDilbilim Araştırmaları İçin Bir Kaynak Olarak Se‐ yahatnâmeʺ,  Evliya  Çelebi  Diyarbekirʹde,  (drl.:  Martin  van  Bruinessen,  Hendrik  Boeschoten) (çev.: Tansel Güney), İstanbul: İletişim Yay., 143‐181.
  • BOZ, Erdoğan (2007). Türkiye Türkçesinde +{A} Durum Biçimbirimi, Ankara: Gazi Ki‐ tabevi.
  • BURAN,  Ahmet  (1999).  ʺTürkçede  Kelimelerin  Ekleşmesi  ve  Eklerin  Kökeniʺ,  3.  Uluslar Arası Türk Dili Kurultayı 1996, Ankara: TDK Yay., 207‐214.
  • COŞKUN,  Volkan  (1997).  “Tarihî  Türk  Lehçeleri  ve  Özbek  Türkçesinde  Zaman  ve  Mekânda Sınırlama Görevi Üstlenen Yapılar”, Türk Dili Araştırma Yıllığı Belleten  1997, Ankara: TDK Yay., 429‐438.
  • ÇAĞATAY, Saadet (1948). ʺEski Osmanlıcaʹda Fiil Müştaklarından III. Gerundiflerʺ,  Ankara Üniversitesi DTCF Dergisi, C. 6, S. 1‐2, Ankara, 27‐47.
  • DANKOFF, Robert (2008). Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi Okuma Sözlüğü (Katkılarla çev.  Semih Tezcan), İstanbul: Yapı Kredi Yay.
  • DENY, Jean (2012). Türk Dil Bilgisi ‐ Modern Türk Dil Bilgisi Çalışmalarının Kapsamlı  İlk  Örneği  ‐  (çev.:  Ali  Ulvi  Elöve),  (Günümüz  Türkçesine  uyarlayan:  Ahmet  Benzer), İstanbul: Kabalcı Yay.
  • DEVELİ, Hayati (1995). Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Yüzyıl Osmanlı Türkçe‐ sinde Ses Benzeşmeleri ve Uyumlar, Ankara: TDK Yay.
  • DEVELLİOĞLU,  Ferit  (2000).  Osmalıca‐Türkçe  Ansiklopedik  Lûgat  (haz.:  Aydın  Sami  Güneyçal), Ankara: Aydın Kitabevi.
  • DUMAN, Musa (1995). Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Yüzyılda Ses Değişmele‐ ri, Ankara: TDK Yay.
  • ERGİN, Muharrem (1998). Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Yay.
  • GRÖNBECH, K. (2000). Türkçenin Yapısı (çev.: Mehmet Akalın), Ankara: TDK Yay.
  • GÜLSEVİN, Gürer (2001). ʺTürkiye Türkçesinde Birleşik Zarf‐fiillerʺ, Afyon Kocatepe  Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. II, S. 2, Afyon, 125‐144.
  • HACIEMİNOĞLU, Necmettin (1992). Türk Dilinde Edatlar, İstanbul: MEB Yay.
  • HÜNERLİ,  Bülent  (2010).  ʺDoğu  Trakya  Ağızlarında  Arkaik  Olarak  Kullanılan  Sı‐ nırlama İşlevindeki {‐(y)XncA} Zarf‐fiil Ekiʺ, Turkish Studies International Perio‐ dical  For  the  Languages,  Literature  and  History  of  Turkish  or  Turkic,  Volume  5/1,  495‐507.
  • KAHRAMAN,  Seyit  A.‐DAĞLI,  Yücel‐DANKOFF,  Robert‐KURŞUN,  Zekeriya-SEZGİN, İbrahim (hzl.) (2011). Evliyâ Çelebi bin Derviş Mehemmed Zıllî Evliyâ Çe‐ lebi  Seyahatnâmesi‐1  1  ve  6.  Kitaplar  (ed.:  M.  Sabri  KOZ),  İstanbul:  Yapı  Kredi  Yay.
  • KAHRAMAN, Seyit A.‐DAĞLI, Yücel‐DANKOFF, Robert (hzl.) (2011). Evliyâ Çelebi  bin  Derviş  Mehemmed  Zıllî  Evliyâ  Çelebi  Seyahatnâmesi‐2  7  ve  10.  Kitaplar,  Dizin  (ed.: M. Sabri KOZ). İstanbul: Yapı Kredi Yay.
  • KARA, Funda (2009., ʺEdat ve Zarf Üzerine Bazı Düşüncelerʺ, Turkish Studies Inter‐ national  Periodical  For  the  Languages,  Literature  and  History  of  Turkish  or  Turkic,  Volume 4/3, 1281‐1300.
  • KARABACAK, Esra (2002). Bergamalı Kadri Müyessiretüʹl‐Ulûm, Ankara: TDK Yay.
  • KARAHAN,  Leylâ  (2011).  ʺʹSonra  ve  Önceʹ  Kelimelerinin  Edat  Kategorisi  İçindeki  Durumuʺ,  Türk  Dili  Üzerine  İncelemeler  (hzl.:  Ekrem  Arıkoğlu,  Dilek  Ergönenç  Akbaba), Ankara: Akçağ Yay., 271‐ 282.
  • KARAAĞAÇ, Günay (2009). ʺEdat Üzerine Düşüncelerʺ, Gazi Türkiyat, Türklük Bili‐ mi  Araştırmaları  Dergisi  Necmettin  Hacıeminoğlu  Özel  Sayısı,  S.  5,  Ankara,  157‐ 169.
  • KARPUZ, Hacı Ömer (2000). Türkçeʹde Zarflar ‐Türkiye Türkçesi Edebi Dilindeki Zarfla‐ rın Yapısal ve İşlevsel İncelemesi‐, Denizli: Ege‐Doğuş Yay.
  • KORKMAZ,  Zeynep  (2000).  Türkçede  Eklerin  Kullanılış  Şekilleri  ve  Ek  Kalıplaşması  Olayları, Ankara, TDK Yay.
  • KORKMAZ,  Zeynep  (2003).  Türkiye  Türkçesi  Grameri  (Şekil  Bilgisi),  Ankara:  TDK  Yay.
  • Lİ, Yong‐Sŏng (2004). Türk Dillerinde Sontakılar, İstanbul: Kebikeç Yay.
  • ORUÇ, Birsel (1999). ʺTürkiye Türkçesinde Kullanılan Çekim Edatları Üzerine Gö‐ rüş  Farklılıklarından  Kaynaklanan  Problemlerʺ,  Türk  Gramerinin  Sorunları  II,  Ankara: TDK Yay., 421‐430.
  • ÖNER, Mustafa (1999). ʺTürkçede Edatlı (Sentaktik) İsim Çekimiʺ, Türk Dili, S. 565,  Ankara, 10‐18.
  • ÖNER, Mustafa (2003). ʺTürkçede Çekim Edatlarının Karşılaştırma ve Sınırlandırma  Bağlantılarıʺ, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 1999/I‐II, Ankara, 147‐157.
  • ÖNER, Mustafa (2004). ʺTürkçe Söz Diziminde Eklenme Yönündeki Yapılar Üzeri‐ neʺ, Zeynep Korkmaz Armağanı, Ankara: TDK Yay., 283‐289.
  • SALAN,  Erkan  (2013).  Evliya  Çelebi  Seyahatnâmesiʹnin  Biçim  Bilgisi  Özellikleri,  Pa‐ mukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi,  Denizli.
  • TİKEN, Kâmil (2004). Eski Türkiye Türkçesinde Edatlar, Bağlaçlar, Ünlemler ve Zarf Fiil‐ ler, Ankara: TDK Yay.
  • TULUM, Mertol (2011). 17. Yüzyıl Türkçesi ve Söz Varlığı, Ankara: TDK Yay.
  • ÜSTÜNOVA, Kerime (2008). Türkiye Türkçesi Ad İşletimi (Biçim Bilgisi), İstanbul: Ke‐ sit Yay.
  • YAMAN, Ertuğrul (2005). Özbek Türkçesinde Edatlar (Kaynakları, Ses ve Şekil Özellikle‐ ri), Ankara: Gazi Kitabevi.
  • YILMAZ DENİZ, Özlem (2009). Türkiye Türkçesinde Eylemsi, Ankara: TDK Yay.
  • YÜCE, Nuri (1999). Gerundien in Türkischen Eine Morphologische und Syntaktische Un‐ tersuchung, İstanbul: Simurg Yay.

Structures of Gerundium with -IncA Used in Function of Postposition in Evliya Çelebi Seyahatnâmesi

Yıl 2014, Sayı: 35, 1 - 19, 02.06.2016
https://doi.org/10.21563/sutad.187100

Öz

This article which studied structures of gerundium with ‐IncA used in function of post‐position in Seyahatnâme is comprised of introduction, research and conclusion sections. In the introduction section; occurrence of postpositions have been expressed. In the research section; usages of limiting postposition of the words ʺvarıncaʺ, ʺgelinceʺ, ʺolıncaʺ, ʺgidinceʺ, ʺçıkıncaʺ and ʺeninceʺ in Seyahatnâme have been explained with examples. In the conclu‐sion section; the determinations and the comments revealed through the study have been stated.

Kaynakça

  • ALKAYA, Ercan (2007). Kuzey Grubu Türk Lehçelerinde Edatlar, Elazığ: Manas Yay.
  • ARGUNŞAH, Mustafa (2011). ʺTürkçede Zarf‐fiil Eklerinin Durum Ekleriyle Kalıp‐ laşmasıʺ, Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and  History of Turkish or Turkic, Volume 6/1, 55‐68.
  • BANGUOĞLU, Tahsin (2000). Türkçenin Grameri, Ankara: TDK Yay.
  • BAYRAKTAR, Nesrin (2004). Türkçede Fiilimsiler, Ankara: TDK Yay.
  • BİLGEGİL, M. Kaya (1984). Türkçe Dilbilgisi, İstanbul: Dergâh Yay.
  • BOESCHOTEN,  Hendrik  (2009).  ʺEvliya  Çelebiʹnin  İmlâsı  ve  Bizim  Transliterasyo‐ numuzʺ,  Evliya  Çelebi  Diyarbekirʹde,  (drl.:  Martin  van  Bruinessen,  Hendrik  Boeschoten) (çev.: Tansel Güney), İstanbul, İletişim Yayınları, , 127‐142.
  • BOESCHOTEN, Hendrik (2009). ʺDilbilim Araştırmaları İçin Bir Kaynak Olarak Se‐ yahatnâmeʺ,  Evliya  Çelebi  Diyarbekirʹde,  (drl.:  Martin  van  Bruinessen,  Hendrik  Boeschoten) (çev.: Tansel Güney), İstanbul: İletişim Yay., 143‐181.
  • BOZ, Erdoğan (2007). Türkiye Türkçesinde +{A} Durum Biçimbirimi, Ankara: Gazi Ki‐ tabevi.
  • BURAN,  Ahmet  (1999).  ʺTürkçede  Kelimelerin  Ekleşmesi  ve  Eklerin  Kökeniʺ,  3.  Uluslar Arası Türk Dili Kurultayı 1996, Ankara: TDK Yay., 207‐214.
  • COŞKUN,  Volkan  (1997).  “Tarihî  Türk  Lehçeleri  ve  Özbek  Türkçesinde  Zaman  ve  Mekânda Sınırlama Görevi Üstlenen Yapılar”, Türk Dili Araştırma Yıllığı Belleten  1997, Ankara: TDK Yay., 429‐438.
  • ÇAĞATAY, Saadet (1948). ʺEski Osmanlıcaʹda Fiil Müştaklarından III. Gerundiflerʺ,  Ankara Üniversitesi DTCF Dergisi, C. 6, S. 1‐2, Ankara, 27‐47.
  • DANKOFF, Robert (2008). Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi Okuma Sözlüğü (Katkılarla çev.  Semih Tezcan), İstanbul: Yapı Kredi Yay.
  • DENY, Jean (2012). Türk Dil Bilgisi ‐ Modern Türk Dil Bilgisi Çalışmalarının Kapsamlı  İlk  Örneği  ‐  (çev.:  Ali  Ulvi  Elöve),  (Günümüz  Türkçesine  uyarlayan:  Ahmet  Benzer), İstanbul: Kabalcı Yay.
  • DEVELİ, Hayati (1995). Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Yüzyıl Osmanlı Türkçe‐ sinde Ses Benzeşmeleri ve Uyumlar, Ankara: TDK Yay.
  • DEVELLİOĞLU,  Ferit  (2000).  Osmalıca‐Türkçe  Ansiklopedik  Lûgat  (haz.:  Aydın  Sami  Güneyçal), Ankara: Aydın Kitabevi.
  • DUMAN, Musa (1995). Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Yüzyılda Ses Değişmele‐ ri, Ankara: TDK Yay.
  • ERGİN, Muharrem (1998). Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Yay.
  • GRÖNBECH, K. (2000). Türkçenin Yapısı (çev.: Mehmet Akalın), Ankara: TDK Yay.
  • GÜLSEVİN, Gürer (2001). ʺTürkiye Türkçesinde Birleşik Zarf‐fiillerʺ, Afyon Kocatepe  Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. II, S. 2, Afyon, 125‐144.
  • HACIEMİNOĞLU, Necmettin (1992). Türk Dilinde Edatlar, İstanbul: MEB Yay.
  • HÜNERLİ,  Bülent  (2010).  ʺDoğu  Trakya  Ağızlarında  Arkaik  Olarak  Kullanılan  Sı‐ nırlama İşlevindeki {‐(y)XncA} Zarf‐fiil Ekiʺ, Turkish Studies International Perio‐ dical  For  the  Languages,  Literature  and  History  of  Turkish  or  Turkic,  Volume  5/1,  495‐507.
  • KAHRAMAN,  Seyit  A.‐DAĞLI,  Yücel‐DANKOFF,  Robert‐KURŞUN,  Zekeriya-SEZGİN, İbrahim (hzl.) (2011). Evliyâ Çelebi bin Derviş Mehemmed Zıllî Evliyâ Çe‐ lebi  Seyahatnâmesi‐1  1  ve  6.  Kitaplar  (ed.:  M.  Sabri  KOZ),  İstanbul:  Yapı  Kredi  Yay.
  • KAHRAMAN, Seyit A.‐DAĞLI, Yücel‐DANKOFF, Robert (hzl.) (2011). Evliyâ Çelebi  bin  Derviş  Mehemmed  Zıllî  Evliyâ  Çelebi  Seyahatnâmesi‐2  7  ve  10.  Kitaplar,  Dizin  (ed.: M. Sabri KOZ). İstanbul: Yapı Kredi Yay.
  • KARA, Funda (2009., ʺEdat ve Zarf Üzerine Bazı Düşüncelerʺ, Turkish Studies Inter‐ national  Periodical  For  the  Languages,  Literature  and  History  of  Turkish  or  Turkic,  Volume 4/3, 1281‐1300.
  • KARABACAK, Esra (2002). Bergamalı Kadri Müyessiretüʹl‐Ulûm, Ankara: TDK Yay.
  • KARAHAN,  Leylâ  (2011).  ʺʹSonra  ve  Önceʹ  Kelimelerinin  Edat  Kategorisi  İçindeki  Durumuʺ,  Türk  Dili  Üzerine  İncelemeler  (hzl.:  Ekrem  Arıkoğlu,  Dilek  Ergönenç  Akbaba), Ankara: Akçağ Yay., 271‐ 282.
  • KARAAĞAÇ, Günay (2009). ʺEdat Üzerine Düşüncelerʺ, Gazi Türkiyat, Türklük Bili‐ mi  Araştırmaları  Dergisi  Necmettin  Hacıeminoğlu  Özel  Sayısı,  S.  5,  Ankara,  157‐ 169.
  • KARPUZ, Hacı Ömer (2000). Türkçeʹde Zarflar ‐Türkiye Türkçesi Edebi Dilindeki Zarfla‐ rın Yapısal ve İşlevsel İncelemesi‐, Denizli: Ege‐Doğuş Yay.
  • KORKMAZ,  Zeynep  (2000).  Türkçede  Eklerin  Kullanılış  Şekilleri  ve  Ek  Kalıplaşması  Olayları, Ankara, TDK Yay.
  • KORKMAZ,  Zeynep  (2003).  Türkiye  Türkçesi  Grameri  (Şekil  Bilgisi),  Ankara:  TDK  Yay.
  • Lİ, Yong‐Sŏng (2004). Türk Dillerinde Sontakılar, İstanbul: Kebikeç Yay.
  • ORUÇ, Birsel (1999). ʺTürkiye Türkçesinde Kullanılan Çekim Edatları Üzerine Gö‐ rüş  Farklılıklarından  Kaynaklanan  Problemlerʺ,  Türk  Gramerinin  Sorunları  II,  Ankara: TDK Yay., 421‐430.
  • ÖNER, Mustafa (1999). ʺTürkçede Edatlı (Sentaktik) İsim Çekimiʺ, Türk Dili, S. 565,  Ankara, 10‐18.
  • ÖNER, Mustafa (2003). ʺTürkçede Çekim Edatlarının Karşılaştırma ve Sınırlandırma  Bağlantılarıʺ, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 1999/I‐II, Ankara, 147‐157.
  • ÖNER, Mustafa (2004). ʺTürkçe Söz Diziminde Eklenme Yönündeki Yapılar Üzeri‐ neʺ, Zeynep Korkmaz Armağanı, Ankara: TDK Yay., 283‐289.
  • SALAN,  Erkan  (2013).  Evliya  Çelebi  Seyahatnâmesiʹnin  Biçim  Bilgisi  Özellikleri,  Pa‐ mukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi,  Denizli.
  • TİKEN, Kâmil (2004). Eski Türkiye Türkçesinde Edatlar, Bağlaçlar, Ünlemler ve Zarf Fiil‐ ler, Ankara: TDK Yay.
  • TULUM, Mertol (2011). 17. Yüzyıl Türkçesi ve Söz Varlığı, Ankara: TDK Yay.
  • ÜSTÜNOVA, Kerime (2008). Türkiye Türkçesi Ad İşletimi (Biçim Bilgisi), İstanbul: Ke‐ sit Yay.
  • YAMAN, Ertuğrul (2005). Özbek Türkçesinde Edatlar (Kaynakları, Ses ve Şekil Özellikle‐ ri), Ankara: Gazi Kitabevi.
  • YILMAZ DENİZ, Özlem (2009). Türkiye Türkçesinde Eylemsi, Ankara: TDK Yay.
  • YÜCE, Nuri (1999). Gerundien in Türkischen Eine Morphologische und Syntaktische Un‐ tersuchung, İstanbul: Simurg Yay.
Toplam 42 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Konular Sanat ve Edebiyat
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Hacı Ömer Karpuz Bu kişi benim

Erkah Salan

Yayımlanma Tarihi 2 Haziran 2016
Yayımlandığı Sayı Yıl 2014 Sayı: 35

Kaynak Göster

APA Karpuz, H. Ö., & Salan, E. (2016). Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’nde Çekim Edatı İş- levinde Kullanılan -IncA Ekli Zarf-eylem Yapıları. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi(35), 1-19. https://doi.org/10.21563/sutad.187100

Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.