Research Article
BibTex RIS Cite

Türkiye Selçuklu Sultanı I. Mesud'un (1116- 1155) Tahta Çıkışı ve Bunda Danişmendlilerin Rolü

Year 2022, Volume: 2022 Issue: 2, 29 - 42, 05.07.2022
https://doi.org/10.55543/insan.1077133

Abstract

Tam adı Ebü’l-Feth es-Sultânü’l-Muazzam İzzüddünyâ ve’d-dîn Mes‘ûd b. Kılıcarslan es-Selcûki olan Türkiye Selçuklu Sultanı I. Mesud, Dânişmendli kayınpederi Emir Gazi’nin desteğiyle tahta çıkmıştır. 1116 ile 1155 yılları arasında tahtta kalmıştır. Bu sürecin önemi, Türkiye Selçuklularında hânedan içindeki ilk taht mücadelesinin yaşanmış olmasıdır.
En uzun süre hüküm süren sultan olan I. Mesud, kayınpederi ölene kadar ona bağlı siyaseti sürdürmüştür. Emir Gazi 1134 yılında ölünce Sultan I. Mesud, bağımsız hareket etmiş, 1142 yılında Dânişmendli Muhammed ölünce ise Anadolu’da ağırlığını hissettirmiştir. Dânişmendlilerde yaşanan taht kavgasından yararlanan Sultan I. Mesud, durumu lehine çevirmeyi bilerek, devleti güçlendirmiştir.

References

  • Abû’l-Farac İbnu’l-İbrî (G. Barhebraeus). (1987). Abû’l-Farac Tarihi, çev. Ömer Rıza Doğrul, I-II, Ankara: TTK Yayınları.
  • Ahmed b. Mahmud. (1977). Selçuk-Name, haz. Erdoğan Merçil, İstanbul: Kervan Kitapçılık.
  • Alptekin, Coşkun. (1992) “Belek b. Behram”, DİA, 5, İstanbul, 402-403.
  • Anna Komnena. (1996). Alexiad, Anadolu’da ve Balkan Yarımadası’nda İmparator Alexios Komnenos Dönemi’nin Tarihi Malazgirt’in Sonrası, çev. Bilge Umar, İstanbul: İnkılap Kitabevi.
  • Azimi. (1988) Azimi Tarihi (Selçuklular Dönemi ile İlgili Bölümler (430-538), çev. Ali Sevim, Ankara: TTK Yayınları.
  • Cahen, Claude. (1979), Osmanlıdan Önce Anadolu’da Türkler, çev. Yıldız Moran, İstanbul: e Yayınları.
  • Hacıgökmen, Mehmet Ali. (2011). “Türkiye Selçukluları Zamanında Konya’nın Devlet Merkezi Oluşu”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 29, 231-260.
  • İbnü’l Esir. (2016). el-Kamil Fi’t-Tarih, çev. Abdülkerim Özaydın, Ahmet Ağırakça, İstanbul: Ocak Yayıncılık.
  • Ioannes Kinnamos. (2001). Ioannes Kinnamos’un Historia’sı (1118-1176), çev. Işın Demirkent, Ankara: TTK Yayınları.
  • Kesik, Muharrem. (2003) Türkiye Selçuklu Devleti Tarihi Sultan I. Mesud Dönemi (1116-1155), Ankara: TTK Yayınları.
  • Koca, Salim. (2016) Türkiye Selçukluları Tarihi (Sultan Alp Arslan’dan Uluğ Keykubad’a) (1071-1220), Ankara: Berikan Yayınları.
  • Metin, Tülay. (2017). “Sultanlığı Meşruiyet Kazanmamış Bir Selçuklu Şehzadesi: Tuğrul Arslan”, Selçuk Üniversitesi Selçuk Araştırmaları Dergisi, 6, 35-52.
  • Michel Le Syrien. (1899). Chronique de Michel Le Syrien Patriarche Jacobite d’Antioche (1166-119), tra. J. B. Chabot, Paris.
  • Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah. (2001). Câmi‘üd-düvel, Selçuklular Tarihi, Anadolu Selçukluları ve Beylikler, C. II, çev. Ali Öngül, İzmir: Kabalcı Yayınevi.
  • Niketas Khoniates, (1995). Historia (Ioannes ve Manuel Komnenos Devirleri), çev. Fikret Işıltan, Ankara: TTK Yayınları.
  • Ostrogorsky, Georg. (2011). Bizans Devleti Tarihi, çev. Fikret Işıltan, Ankara: TTK Yayınları.
  • Özaydın, Abdülkerim. (1193). “Dânişmendliler”, DİA, 8, İstanbul, 469- 474.
  • Öztuna,Yılmaz. (1996). Devletler ve Hanedanlar Türkiye (1074-1990), C. II, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • Sevim, Ali ve Erdoğan Merçil. (1995). Selçuklu Devletleri Tarihi Siyaset, Teşkilat ve Kültür, Ankara: TTK Yayınları.
  • Solmaz, Sefer. (2019). “Melik Gazi”, DİA, Ek-2, Ankara, 245-247.
  • Turan, Osman. (2017). Selçuklular Zamanında Türkiye, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  • Urfalı Mateos. (1987) Urfalı Mateos Vekayi-Nâmesi (952-1136) ve Papaz Grigor’un Zeyli (1136-1162), çev. Hrant D. Andreasyan, Ankara: TTK Yayınları.
  • Yınanç, Mükrimin Halil. (1977). “Dânişmendliler”, İA, 3, İstanbul, 468- 479.
Year 2022, Volume: 2022 Issue: 2, 29 - 42, 05.07.2022
https://doi.org/10.55543/insan.1077133

Abstract

References

  • Abû’l-Farac İbnu’l-İbrî (G. Barhebraeus). (1987). Abû’l-Farac Tarihi, çev. Ömer Rıza Doğrul, I-II, Ankara: TTK Yayınları.
  • Ahmed b. Mahmud. (1977). Selçuk-Name, haz. Erdoğan Merçil, İstanbul: Kervan Kitapçılık.
  • Alptekin, Coşkun. (1992) “Belek b. Behram”, DİA, 5, İstanbul, 402-403.
  • Anna Komnena. (1996). Alexiad, Anadolu’da ve Balkan Yarımadası’nda İmparator Alexios Komnenos Dönemi’nin Tarihi Malazgirt’in Sonrası, çev. Bilge Umar, İstanbul: İnkılap Kitabevi.
  • Azimi. (1988) Azimi Tarihi (Selçuklular Dönemi ile İlgili Bölümler (430-538), çev. Ali Sevim, Ankara: TTK Yayınları.
  • Cahen, Claude. (1979), Osmanlıdan Önce Anadolu’da Türkler, çev. Yıldız Moran, İstanbul: e Yayınları.
  • Hacıgökmen, Mehmet Ali. (2011). “Türkiye Selçukluları Zamanında Konya’nın Devlet Merkezi Oluşu”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 29, 231-260.
  • İbnü’l Esir. (2016). el-Kamil Fi’t-Tarih, çev. Abdülkerim Özaydın, Ahmet Ağırakça, İstanbul: Ocak Yayıncılık.
  • Ioannes Kinnamos. (2001). Ioannes Kinnamos’un Historia’sı (1118-1176), çev. Işın Demirkent, Ankara: TTK Yayınları.
  • Kesik, Muharrem. (2003) Türkiye Selçuklu Devleti Tarihi Sultan I. Mesud Dönemi (1116-1155), Ankara: TTK Yayınları.
  • Koca, Salim. (2016) Türkiye Selçukluları Tarihi (Sultan Alp Arslan’dan Uluğ Keykubad’a) (1071-1220), Ankara: Berikan Yayınları.
  • Metin, Tülay. (2017). “Sultanlığı Meşruiyet Kazanmamış Bir Selçuklu Şehzadesi: Tuğrul Arslan”, Selçuk Üniversitesi Selçuk Araştırmaları Dergisi, 6, 35-52.
  • Michel Le Syrien. (1899). Chronique de Michel Le Syrien Patriarche Jacobite d’Antioche (1166-119), tra. J. B. Chabot, Paris.
  • Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah. (2001). Câmi‘üd-düvel, Selçuklular Tarihi, Anadolu Selçukluları ve Beylikler, C. II, çev. Ali Öngül, İzmir: Kabalcı Yayınevi.
  • Niketas Khoniates, (1995). Historia (Ioannes ve Manuel Komnenos Devirleri), çev. Fikret Işıltan, Ankara: TTK Yayınları.
  • Ostrogorsky, Georg. (2011). Bizans Devleti Tarihi, çev. Fikret Işıltan, Ankara: TTK Yayınları.
  • Özaydın, Abdülkerim. (1193). “Dânişmendliler”, DİA, 8, İstanbul, 469- 474.
  • Öztuna,Yılmaz. (1996). Devletler ve Hanedanlar Türkiye (1074-1990), C. II, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • Sevim, Ali ve Erdoğan Merçil. (1995). Selçuklu Devletleri Tarihi Siyaset, Teşkilat ve Kültür, Ankara: TTK Yayınları.
  • Solmaz, Sefer. (2019). “Melik Gazi”, DİA, Ek-2, Ankara, 245-247.
  • Turan, Osman. (2017). Selçuklular Zamanında Türkiye, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  • Urfalı Mateos. (1987) Urfalı Mateos Vekayi-Nâmesi (952-1136) ve Papaz Grigor’un Zeyli (1136-1162), çev. Hrant D. Andreasyan, Ankara: TTK Yayınları.
  • Yınanç, Mükrimin Halil. (1977). “Dânişmendliler”, İA, 3, İstanbul, 468- 479.
There are 23 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Journal Section Articles
Authors

Bengü Gülmez 0000-0002-2339-2110

Publication Date July 5, 2022
Submission Date February 22, 2022
Published in Issue Year 2022 Volume: 2022 Issue: 2

Cite

APA Gülmez, B. (2022). Türkiye Selçuklu Sultanı I. Mesud’un (1116- 1155) Tahta Çıkışı ve Bunda Danişmendlilerin Rolü. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, 2022(2), 29-42. https://doi.org/10.55543/insan.1077133

TELİF HAKKI VE YAZAR ETİK SÖZLEŞMESİ FORMU - Copyright and Author Ethical 

Telif Hakkı Devri Formu imzalanıp, (taratılıp veya resim jpg. vs olabilir) makale başvuru esnasında Dergi sistemine yüklenmelidir.

This Copyright Agreement Form must be signed by all authors and uploaded to the Journal system (It can be scanned and sent as an image, jpg, etc.).